Türk ticaret hukukunda anonim şirketlerde avukat bulundurma zorunluluğu, şirketlerin ekonomik büyüklüğü ve toplumsal etkisi dikkate alınarak getirilmiş önemli bir yasal düzenlemedir. Bu zorunluluk, büyük sermayeli şirketlerin hukuki işlemlerinde profesyonel destek almasını sağlayarak hem şirket çıkarlarını hem de ülke ekonomisini koruma amacı taşımaktadır.
2025 yılında bu konu, sermaye artışları ve güncel düzenlemelerle birlikte daha da kritik hale gelmiştir. Şirket sahipleri ve yöneticileri, bu yasal yükümlülüğü tam olarak anlamak ve uygulamak zorundadır. Aksi takdirde, yüksek meblağlarda idari para cezaları ile karşılaşabilir ve şirketlerinin hukuki güvenliğini tehlikeye atabilirler.
Bu düzenleme, sadece bir yasal zorunluluk olmayıp, aynı zamanda şirketlerin profesyonel hukuki destek alarak risklerini minimize etmelerini sağlayan önemli bir koruma mekanizmasıdır. Büyük ölçekli anonim şirketlerin karmaşık hukuki süreçlerle karşılaştığı günümüz iş dünyasında, bu zorunluluk şirketlerin sürdürülebilir başarısı için kritik öneme sahiptir.
Hukuki Dayanak: Avukat Bulundurma Zorunluluğunu Düzenleyen Kanunlar
1136 Sayılı Avukatlık Kanunu Madde 35/3
“Dava açmaya yeteneği olan herkes kendi davasına ait evrakları düzenleyebilir, davasını bizzat açabilir ve işini takip edebilir. Ancak, Türk Ticaret Kanunu’nun 272. maddesinde öngörülen esas sermaye miktarının beş katı veya daha fazla esas sermayesi bulunan anonim şirketler ile üye sayısı yüz veya daha fazla olan yapı kooperatifleri sözleşmeli bir avukat bulundurmak zorundadır.”
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu Madde 332
TTK’nın 332. maddesi, anonim şirketlerin asgari sermaye miktarını düzenlemektedir. Bu maddeye göre: “Tamamı esas sözleşmede taahhüt edilmiş bulunan sermayeyi ifade eden esas sermaye ellibin Türk Lirasından aşağı olamaz.”
Ancak bu tutar, 25.11.2023 tarihli ve 32380 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 01.01.2024 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 250.000 TL‘ye yükseltilmiştir. Böylece avukat bulundurma zorunluluğunun eşik sermaye tutarı da 2025 itibarıyla 1.250.000 TL olmuştur.
2025 Yılı İtibarıyla Hangi Anonim Şirketler Avukat Bulundurmak Zorunda?
Avukat bulundurma zorunluluğuna tabi olan kuruluşlar:
- Kuruluş aşamasında esas sermayesi 1.250.000 TL ve üzeri olan anonim şirketler
- Sermaye artışıyla bu seviyeye ulaşan anonim şirketler
- Üye sayısı 100 ve üzeri olan yapı kooperatifleri
Burada esas sermaye dikkate alınır, ödenmiş sermaye değil. Yani şirketin sermayesinin yalnızca bir kısmı ödenmiş olsa bile, esas sözleşmede yer alan taahhüt miktarı bu sınırı aşıyorsa, yükümlülük doğmuş olur.
Zorunluluğun dışında kalanlar:
- Limited şirketler (sermaye miktarına bakılmaksızın)
- Adi ortaklıklar
- Kayıtlı sermaye sistemine tabi halka açık şirketler
- Yabancı şirketlerin Türkiye şubeleri (ancak Türkiye’de tescil edilmiş anonim şirketler hariç)
Zorunluluğun Başlama Zamanı ve Süreci
Avukat bulundurma zorunluluğunun başlangıcı şirketin türüne ve işlemine göre farklılık gösterir:
Şirket Durumu | Zorunluluğun Başlama Zamanı |
Kuruluşta 1.250.000 TL ve üzeri sermaye | Ticaret siciline tescil tarihi |
Sermaye artırımı ile 1.250.000 TL üzeri | Artırım kararının tescil tarihi |
Birleşme yoluyla sermaye artışı | Birleşmenin tescil tarihi |
Önemli: Genel kurul kararı alınması yeterli değildir. Tescil işlemi tamamlanmadan yükümlülük başlamaz. Ancak tescil gerçekleştikten sonra şirketin avukatsız geçirdiği her ay için idari para cezası uygulanır.
Avukat Bulundurma Zorunluluğuna Uymayan Şirketler Ceza Alır mı? (2025)
Avukat bulundurma yükümlülüğüne aykırı davranan anonim şirketlere Avukatlık Kanunu’nun 35/3. maddesi uyarınca her ay için ayrı ayrı idari para cezası uygulanır.
- 2025 yılı brüt asgari ücret: 26.005,50 TL
- Ceza tutarı: İki aylık brüt asgari ücret = 52.011 TL
- Ceza süresi: Avukatsız geçirilen her ay için yeniden hesaplanır
- Örnek: 6 ay boyunca yükümlülük ihlali olursa: 6 x 52.011 = 312.066 TL ceza uygulanır
Bu ceza Tebligat Kanunu hükümleri çerçevesinde tebliğ edilir ve Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca tahsil edilir.
Barolar Tarafından Yapılan Denetimler ve Süreç Yönetimi
Barolar, ticaret sicil kayıtlarını düzenli olarak tarayarak bu yükümlülüğü yerine getirmeyen şirketleri belirlemektedir. Denetim süreci genellikle şu şekilde işlemektedir:
- Tespit: Ticaret sicil kayıtlarından yükümlülüğe tabi şirketler tespit edilir.
- İlk bildirim: Şirkete resmi yazıyla avukat bulundurup bulundurmadığı sorulur.
- 10 günlük süre: Şirkete cevap vermesi için 10 gün süre tanınır.
- Belge değerlendirmesi: Sunulan belgeler (avukatlık sözleşmesi, makbuz, ödeme dekontu vb.) incelenir.
- Eksiklik varsa: Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunulur.
- Ceza süreci: Savcılık tarafından her ay için ayrı ceza kararı verilir.
Baro tarafından aranan başlıca belgeler şunlardır:
Avukat İstihdam Türü | Gerekli Belgeler | Değerlendirme Kriterleri |
Sözleşmeli Avukat | Avukatlık sözleşmesi, makbuz, ödeme dekontu | Asgari ücret şartı, geçerli tarih, fiili ödeme yapılmış mı |
SGK’lı Avukat | SGK kaydı, iş sözleşmesi, maaş bordrosu | Prim ödenmiş mi, avukat fiilen çalışıyor mu |
Baronun yazılarına geç cevap vermek veya eksik belge sunmak ceza sürecini hızlandırır. Bu nedenle şirketlerin yükümlülüğü baştan planlaması önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Limited şirketlerde avukat bulundurma zorunluluğu var mı?
Hayır. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu yalnızca belirli nitelikteki anonim şirketler ve 100’den fazla üyesi olan yapı kooperatifleri için zorunluluk getirmiştir. Ancak limited şirketlerin de hukuki riskleri nedeniyle gönüllü olarak avukat bulundurması önerilir.
Sözleşme yaptıktan sonra ne yapılmalı?
Sözleşme üç nüsha olarak hazırlanmalı ve biri baroya bildirilmelidir. Ayrıca avukatlık hizmeti karşılığında serbest meslek makbuzu düzenlenmeli ve ödendiğine dair belge saklanmalıdır.
SGK’lı avukat istihdamı yeterli midir?
Evet, ancak maaş bordrosu, iş sözleşmesi ve prim bildirimi gibi belgelerin baroya ibrazı gerekir. Avukatın hukuk fakültesi mezunu ve baroya kayıtlı olması zorunludur.
Avukat hastalanır ya da sözleşmesi sona ererse ne olur?
Yeni avukatla sözleşme yapılana kadar geçen sürede şirket cezai sorumluluk altında kalır. Süreklilik esastır.
Avukatlık ücreti pazarlığa tabi mi?
Hayır. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi altında ücret belirlenemez. 2025 yılı için asgari ücret 32.000 TL’dir.
Yurt dışı merkezli şirketlerin Türkiye şubeleri için bu yükümlülük var mı?
Hayır. Ancak Türkiye’de tescilli ve faaliyet gösteren anonim şirketler yükümlülüğe tabidir.
Neden Azel Hukuk ile Çalışmalısınız?
Azel Hukuk ve Danışmanlık olarak; sadece yasal zorunluluğu yerine getiren bir hizmet değil, şirketinizin büyüme yolculuğunda hukuki destek sağlayan stratejik bir iş ortağıyız. Bizi tercih etmeniz için bazı güçlü nedenler:
- Sektörel çeşitlilik: Teknolojiden inşaata, sağlık hizmetlerinden e-ticarete kadar birçok alanda hizmet verdiğimiz şirketler bulunuyor.
- Şeffaf çalışma anlayışı: Tüm süreçleri açık ve raporlanabilir bir düzende yürütüyoruz.
- Uyum yönetimi: Baro süreçlerini, belge takibini ve sözleşme uygunluğunu eksiksiz şekilde sağlıyoruz.
- Dinamik ekibimiz: Genç, çözüm odaklı ve hızlı aksiyon alabilen bir kadroyla çalışıyoruz.
- Proaktif yaklaşım: Risk oluşmadan önleyici tedbirler alıyoruz, sizi sadece hukuki krizlerde değil, her zaman destekliyoruz.
Sonuç
Anonim şirketlerde avukat bulundurma zorunluluğu yalnızca yasal bir yükümlülük değil; şirketlerin risklerden korunması, hukuki altyapısının güçlendirilmesi ve güvenli büyümesinin sağlanması açısından stratejik bir adımdır.
2025 yılı itibarıyla sermayesi 1.250.000 TL ve üzeri olan anonim şirketlerin bu yükümlülüğü yerine getirmesi zorunludur. Aksi halde ciddi idari para cezaları ve hukuki risklerle karşı karşıya kalınabilir.
Şirketinizin hukuki güvenliğini sağlamak ve bu süreci eksiksiz yürütmek için Azel Hukuk ekibi olarak yanınızdayız. Şirketler için hukuki danışmanlık hizmetlerimiz hakkında daha fazla bilgi için bizimle iletişime geçebilir, işinize özel danışmanlık hizmeti talep edebilirsiniz.
